کتابخانه مرکزی
پایان نامه های سال96: سیاست‌های دولت ایران در قبال مسائل مواد مخدر و اعتیاد از 1285ش تا 1357ش
​​

سیاستهای دولت ایران در قبال مسائل مواد مخدر و اعتیاد از 1285ش. تا 1357ش.​


​نويسنده: سعید سبزی دیزجکان

​​​​​​​استاد راهنما: دکتر عطاءالله حسنی
​​​​​​استاد مشاور: دکتر محسن گودرزی، دکتر محمد نایب پور​
​​​دانشکدهادبیات و علوم انسانی

گرایش: تاریخ

تاريخ دفاع: شهریور 96​​


چکیده 


مواد مخدر و در راس آنها تریاک و اعتیاد به آنها همواره از مسائل و معضلات اساسی حکومت ها و دولت ها در ایران از دورۀ صفویه تا عصر حاضر بوده است. در عهد صفویۀ اقداماتی در راستای مقابله با این مواد برداشته شد که چندان موثر نبود. چون چنان برخوردهایی از حد تمایلات فردی فراتر نرفته و با تغییر فضا، دوباره مسائل ناشی از توزیع و مصرف مواد مخدر دامنگیر جامعه می‌شد. بعد از ورود به دورۀ قاجار اعتیاد به تریاک شکل روزافزونی گرفته بود اما در این زمان با توجه به نیاز اقتصادی این سلسله به تریاک به عنوان یک کالای تجاری و صادراتی مهم اقدام قابل توجهی برای مقابله با آن صورت نمی گرفت حتی کاشت آن تشویق می شد. بنابراین افزایش تولید و تجارت تریاک به منظور عرضه به بازارهای بین المللی در عصر قاجار را در پی داشت. این تولید در داخل قابلیت دسترسی آسان به این ماده را در سطح جامعه افزایش داد که باعث افزایش تعداد معتادان می شد. از عوامل دیگر رواج استفاده از این مواد در این عهد خاصیت دارویی آن بود، که ناآگاهی مردم و حتی پزشکان سنتی استفاده غلط از این ماده به جای هر نوع دارو را سبب می شد. وجود این معضلات باعث شد که بعد از پیروزی انقلاب مشروطه مجلس اقدام به قانونگذاری در زمینه مقابله با موادمخدر بکند. اولین قانون در این زمینه در سال 1289ش. به تصویب مجلس رسید. چون تریاک از لحاظ اقتصادی ماده ای مهم برای تجارت خارجی و داخلی محسوب می شد این قانون و قوانین بعدی تا سال 1334ش. تحت تاثیر این اهمیت وضع می شد و مجلس و دولت ها سعی می کردند آن را مدنظر قراردهند، تا اینکه در همین سال قانون منع کشت خشخاش به تصویب رسید. این قانون در سال 1347ش. با تصویب قانون کشت محدود خشخاش عوض شد و حاکمیت رو به سیاستهای جدیدی آورد. در واقع یکی از دلایل وضع این دو قانون به جز وضعیت داخلی کشور فشارهای بین المللی و نیز عضویت ایران در معاهدات مختلف مربوط به موادمخدر بود، که دولت و مجلس را ملزم به مقابله با این ماده و عدم کشت آن می کرد. از لحاظ قضایی حتی قوانین نخشتین به هیچ وجه حالت بازدارنده ندارند و این اتفاق بعد از تصویب قانون انحصار تریاک در سال 1307ش. برای اولین بار روی می دهد و در قوانین و مقررات بعدی برخوردها شدیدتر نیز می شود. بر این اساس، این پژوهش با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی درصدد بررسی سیاست‌های دولت ایران در قبال مسائل مواد مخدر و اعتیاد از 1285 تا 1357ش. است. نتایج پژوهش حاکی از آن است که با شکل گیری انقلاب مشروطه و آغاز قانونگذاری بوسیلۀ مجلس شورای ملی ابزار قانون در خدمت حکومت قرار گرفت این قانون گذاری از یک سو ناشی از شرایط داخلی جامعه و از طرف دیگر تابعی از اقدامات بین المللی بود که می خواست سوءمصرف مواد مخدر را تحت کنترل درآورد و هم در نظر داشت تجارت آن را قانونمند سازد. به عبات دیگر در سطح جهانی رویکردی در راستای میارزه با مواد مخدر و اعتیاد شکل گرفت که ایران را نیز در بعضی جاها متأثر از خود ساخت. از این رو دولت های ایران برنامه‌هایی برای منع استعمال آن طراحی کردند اما به موفقیت چندانی دست نیافتند، زیرا تولید و تجارت تریاک به دلیل منافع سرشاری که برای دولت داشت همچنان رو به افزایش رفت و سیاست‌هایی که برای فروش هر چه بیشتر تریاک اعمال گردید، تدابیر بازدارنده مصرف آن را خنثی کرد و حتی گاه به شیوع استعمال آن دامن می‌زد.


کلید واژه ها:  مواد مخدر، تریاک، اعتیاد، پهلوی، قاجار، دولت ها         

The Iranian Government's Policy Toward Drug and Drug Addiction from 1285 to 1367 SH. (1909 to 1979) ​ 


​By: Saeed Sabzi Dizajyekan         

 

Abstract



Drugs and specially, opium and drug addiction have always been one of the main issues and challenges of states and governments in Iran from the Safavid period to the present. During the Safavid era, measures were taken to confront this material, which was not very effective. Because such measures were not beyond individual tendencies, and with the change of government, the problems of the distribution and consumption of drugs were reoccurred again. During Qajar period, opium addiction was gaining momentum, but at this time, given the economic needs of this dynasty to opium as an important trade and export commodity, a considerable measure were not taken and even planting was encouraged. Thus, this leads to rise of production and trade of opium in Qajar era to supply international markets. The production made it easy to access opium inside the country, which increased the number of addicts. Another factor in the prevalence of the use of these drugs in this era was the medicinal properties, which negligence of the public and even traditional doctors caused to misuse this material instead of any medication. After the constitutional revolution, the existence of these issues led to the legislation of parliament on counteracting drug addiction. The first law approved by parliament in this field was in 1289 SH(1910). Because opium was economically important for foreign and domestic trade, this law and subsequent laws were adopted until 1334 SH(1955). under the influence of this importance and the parliament and governments tried to consider it. In 1334 SH(1955), the law prohibiting poppy cultivation was adopted. This law was changed in 1347(1968) with the adoption of the limited poppy cultivation law, the law has changed to bring new policies. Indeed, one of the reasons behind the establishment of these two laws, with the exception of the internal situation of the country, was international pressure and Iran's accession to various drug-related treaties, which forced the government and the parliament to deal with this matter and prohibit its cultivation.

Judicially, even the first laws do not have any deterrent impact, for the first time after the enactment of the opium monopoly law in 1307(1928), the state started to deal with the issue and it becomes more intense in the next rules and regulations. Accordingly, this research uses a descriptive-analytical method to study the Iranian government's policies on drug and addiction issues from 1285 to 1357 SH(1909 to1979). The results of the research indicate that with the formation of the constitutional revolution and the commencement of legislation by the National Assembly, the legal tool was put into use by the government. This legislation, on the one hand, resulted from the internal conditions of society, and on the other hand, was the function of the international measures that demanded to control drug abuse and regulate its trade.

In other words, at the international level, policies against drugs and addiction had emerged, which also affected Iran in some aspects. Hence, the Iranian governments designed plans to ban it, but did not succeed much, because opium production and trade continued to increase due to the huge benefits for the government, and policies that were impose to sell more opium frustrated Inhibitory measures for consumption, and sometimes even increased the prevalence of its use.


Keywords: Drugs, Opium, Addiction, Pahlavi, Qajar, States                                    ​
اداره کتابخانه مرکزی Top

Shahid Beheshti University,دانشگاه شهید بهشتی

دانشگاه شهید بهشتی

Shahid Beheshti University,دانشگاه شهید بهشتی

دانشگاه شهید بهشتی